Hướng dẫn phòng chống Bệnh cúm A (H1N1)

 tại cộng đồng

1. Đặc điểm chung của bệnh

Bệnh cúm A (H1N1) là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm thuộc nhóm A, bệnh do một vi-rút cúm A (H1N1) mới. Đây là một vi-rút mới chưa từng được ghi nhận trước đây. Vi-rút cúm mới này có các vật liệu di truyền do sự tái tổ hợp của vi-rút cúm lợn, vi-rút cúm gia cầm (không phải H5) và vi-rút cúm người.

Triệu chứng của người mắc bệnh do vi-rút cúm mới giống với hội chứng cúm mùa, bệnh diễn biến cấp tính từ nhẹ đến nặng: từ sốt, ho, đau họng, chảy nước mắt, nước mũi, đau người, đau đầu, rét run, mệt mỏi; một số trường hợp có tiêu chảy, nôn, đến viêm phổi nặng và tử vong. Thời kỳ ủ bệnh từ 1 đến 7 ngày. Thời kỳ lây truyền của bệnh từ 1 ngày trước cho tới 7 ngày sau khi khởi phát.

Bệnh cúm A (H1N1) là bệnh có khả năng lây nhiễm rất cao và lây truyền nhanh, có thể gây đại dịch. Bệnh lây truyền từ người sang người, qua đường hô hấp, qua các giọt nhỏ nước bọt hay dịch tiết mũi họng qua ho, hắt hơi của người bệnh. Ngoài ra bệnh có thể lây qua tiếp xúc với một số đồ vật có chứa vi-rút và từ đó qua tay đưa lên mắt, mũi, miệng.

Tỷ lệ lây lan càng mạnh khi tiếp xúc trực tiếp và gần, đặc biệt ở nơi tập trung đông người như trường học, nhà trẻ. Trong điều kiện thời tiết lạnh và ẩm, tế bào đường hô hấp của người dễ bị tổn thương, làm tăng tính cảm nhiễm với bệnh. Vắc-xin cúm mùa hiện nay không chứa thành phần của vi-rút cúm mới này.

 Hiện chưa có bằng chứng liệu vắc-xin cúm mùa hiện nay có tác dụng bảo vệ chéo chống lại vi-rút cúm A (H1N1) này hay không. Tổ chức Y tế Thế giới đang nghiên cứu để bổ sung thành phần của vắc-xin cúm để có thể dự phòng được vi-rút cúm mới này. Vi-rút mới này đã kháng với thuốc kháng vi-rút Rimantadine và Amantadine, nhưng còn nhạy cảm với Oseltamivir và Zanamivir. Nếu được điều trị sớm thì có thể giảm biến chứng và tử vong.

Vi-rút cúm có sức đề kháng yếu, dễ bị bất hoạt bởi bức xạ mặt trời, tia cực tím, dễ bị tiêu diệt ở nhiệt độ 700C và các chất tẩy rửa thông thường. Tuy nhiên, vi-rút cúm có thể tồn tại hàng giờ ở ngoại cảnh, đặc biệt khi thời tiết lạnh.

2. Các biện pháp phòng bệnh cúm A (H1N1)

Giáo dục sức khỏe về vệ sinh cá nhân và phòng lây truyền bệnh qua đường hô hấp

• Giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
• Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi; tốt nhất bằng khăn vải hoặc khăn giấy khi ho hoặc hắt hơi để làm giảm phát tán các dịch tiết đường hô hấp, sau đó hủy hoặc giặt sạch khăn ngay.
• Tăng cường thông khí trong cơ sở y tế hoặc nhà ở bằng cách mở các cửa ra vào và cửa sổ, hạn chế sử dụng điều hòa;
• Tăng cường sức khỏe bằng ăn uống, nghỉ ngơi, sinh hoạt hợp lý, luyện tập thể thao.
• Thường xuyên súc miệng bằng nước sát khuẩn miệng.
• Tránh tiếp xúc với người bị bệnh đường hô hấp cấp tính. Khi cần thiết phải tiếp xúc với người bệnh, phải đeo khẩu trang y tế và giữ khoảng cách trên 1 m.
• Nếu thấy có biểu hiện của hội chứng cúm, thông báo ngay cho cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, cách ly và điều trị kịp thời.

Cúm A/H1N1 vẫn trong tầm kiểm soát

3. Người  nhiễm  cúm A/H1N1 có triệu chứng gì?

Triệu chứng nhiễm cúm A/H1N1 bao gồm: sốt, đau cổ họng, hắt hơi, sổ mũi, đau nhức cơ. Khoảng gần 50% bệnh nhân còn có đau bụng, buồn nôn hay tiêu chảy. Cúm A/H1N1 gây bệnh cảnh nặng hơn như viêm phổi khiến bệnh nhân ho nhiều, thở nhanh, khó thở, chụp X-quang cho thấy có tổn thương phổi.

 Một số bệnh nhân có triệu chứng của suy hô hấp cấp (ARDS), phù phổi và tử vong. Các triệu chứng hô hấp báo động bệnh trở nên nặng là thở nhanh (người lớn trên 30 lần/phút), có cảm giác hụt hơi, chóng mặt đột ngột, ngợp thở, tím môi...

4. Cúm A/H1N1 lây lan như thế nào?

Sự lây lan của cúm A/H1N1 là từ người này sang người khác do ho hay hắt hơi. Khi một người nhiễm cúm A/H1N1 thì khoảng 7 ngày sau sẽ có triệu chứng. Một ngày trước khi có biểu hiện bệnh thì người bị nhiễm đã phát tán virus ra xung quanh cho đến 7 ngày sau đó. Trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ, có thời gian phát tán virus lâu hơn. Cúm A/H1N1 có thể tồn tại từ 2-8 giờ sau khi bám vào các bề mặt.

5.Khi nghi ngờ nhiễm cúm A/H1N1 thì người dân cần làm gì?

Khi nghi ngờ bị nhiễm cúm A/H1N1, người dân nên ở nhà và tránh tiếp xúc với người khác ngoại trừ đi khám bệnh. Nếu nghi ngờ, bác sĩ sẽ cho thực hiện xét nghiệm phát hiện cúm A/H1N1. Hiện nay để xét nghiệm, bệnh nhân sẽ được làm phết mũi họng, các bệnh phẩm lấy được sẽ chuyển đến các phòng xét nghiệm của các bệnh viện có khả năng thực hiện kỹ thuật PCR để tìm ra virus cúm A/H1N1.

6. Việc điều trị cúm A/H1N1 như thế nào?

Hiện nay, có hai loại thuốc dùng để điều trị virus cúm A nói chung là Oseltamivir (Tamiflu) và Zanamivir (Relenza). Thuốc Tamiflu là thuốc uống, còn Relenza là thuốc hít. Để có hiệu quả, cần điều trị sớm trong vòng 24 giờ sau khi có triệu chứng.

7.Yêu cầu của Bộ Y tế :

Thực hiện 3 khuyến cáo của Bộ Y tế về công tác phòng chống dịch tại cộng đồng. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, dung dịch sát khuẩn, vệ sinh môi trường, thông thoáng nơi ở, nơi làm việc, lau chùi bề mặt, đồ dùng, vật dụng sinh hoạt bằng các hóa chất sát khuẩn thông thường.

Khi có biểu hiện sốt, ho, đau họng mà đi từ vùng có dịch thì chủ động cách ly, không đến nơi tụ tập đông người để phòng cho người khác không bị mắc bệnh, thông báo ngay cho các cơ sở y tế để được điều trị kịp thời giảm nguy cơ biến chứng dễ dẫn đến tử vong.

Khi có hiện tượng nhiều người bị cúm hoặc viêm phổi nặng, nghi ngờ cúm A(H1N1) thì thông báo theo đường dây nóng của Sở Y tế trên địa bàn, các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur đồng thời thông báo Bộ Y tế (Cục Y tế dự phòng và Môi trường theo số điện thoại đường dây nóng: 0989.671.115, Fax: 043 7366 241, Email: baocaodich@gmail.com).